Mở bài

Trong quá trình phát triển website, đặc biệt là các trang hiển thị danh sách dữ liệu như bài viết, sản phẩm, hay người dùng, một trong những yêu cầu cơ bản nhưng rất quan trọng là phân trang (pagination). Phân trang giúp chia dữ liệu thành nhiều trang nhỏ, giúp giao diện gọn gàng, tốc độ tải nhanh hơn và mang lại trải nghiệm tốt cho người dùng.

Nếu không có phân trang, việc hiển thị hàng trăm hay hàng ngàn bản ghi trên cùng một trang sẽ khiến website chậm, tốn tài nguyên và gây khó khăn cho người dùng khi tìm kiếm thông tin. Vì vậy, phân trang bằng PHP và MySQL là kỹ năng cơ bản nhưng cực kỳ cần thiết cho mọi lập trình viên web.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết cách xây dựng hệ thống phân trang bằng PHP, từ cách tính toán dữ liệu, giới hạn số bản ghi trên mỗi trang, đến việc hiển thị nút điều hướng trang. Bạn sẽ không chỉ nắm được lý thuyết mà còn thực hành ngay qua ví dụ cụ thể, giúp hiểu rõ bản chất của phân trang và có thể áp dụng cho mọi dự án PHP thực tế.

Tổng quan về phân trang trong PHP

Phân trang là gì?

Phân trang (pagination) là quá trình chia nhỏ dữ liệu từ cơ sở dữ liệu thành nhiều phần nhỏ hơn, hiển thị dần cho người dùng theo từng trang. Mỗi trang chỉ chứa một số lượng bản ghi nhất định, ví dụ 10 hoặc 20 dòng.

Lợi ích của phân trang:

• Cải thiện tốc độ tải trang: Hạn chế việc truy xuất quá nhiều dữ liệu cùng lúc.

• Tăng trải nghiệm người dùng: Giúp dễ dàng xem thông tin theo từng phần.

• Tối ưu SEO: Google đánh giá cao trang có tốc độ tải nhanh, bố cục rõ ràng.

• Giảm tải cho server: Truy vấn nhẹ hơn, tiết kiệm tài nguyên hệ thống.

Phân trang trong PHP hoạt động như thế nào?

Quá trình phân trang thường bao gồm các bước sau:

1. Xác định tổng số bản ghi trong cơ sở dữ liệu.

2. Quy định số bản ghi trên mỗi trang (ví dụ 10 bản ghi).

3. Tính tổng số trang cần hiển thị.

4. Lấy dữ liệu theo giới hạn (LIMIT) từ MySQL dựa trên trang hiện tại.

5. Hiển thị dữ liệu và các nút điều hướng (Previous, Next, Page numbers).

Chuẩn bị cơ sở dữ liệu MySQL

Giả sử chúng ta có bảng sinhvien lưu thông tin sinh viên như sau:

CREATE DATABASE phantrang_demo;
USE phantrang_demo;

CREATE TABLE sinhvien (
  id INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
  hoten VARCHAR(100),
  lop VARCHAR(50),
  diemTB FLOAT
);

Thêm một số dữ liệu mẫu để thử nghiệm:

INSERT INTO sinhvien (hoten, lop, diemTB) VALUES
('Nguyễn Văn A', 'CNTT1', 8.0),
('Trần Thị B', 'CNTT2', 7.5),
('Phạm Văn C', 'CNTT1', 9.0),
('Lê Thị D', 'CNTT3', 6.5),
('Đỗ Văn E', 'CNTT2', 7.0),
('Hoàng Thị F', 'CNTT1', 8.5),
('Ngô Văn G', 'CNTT3', 9.0),
('Bùi Thị H', 'CNTT2', 6.0),
('Phan Văn I', 'CNTT1', 8.2),
('Vũ Thị K', 'CNTT3', 7.8),
('Nguyễn Văn L', 'CNTT1', 8.1),
('Trần Thị M', 'CNTT2', 9.2);

Kết nối PHP với MySQL

Tạo file db_connect.php để kết nối cơ sở dữ liệu:

<?php
$servername = "localhost";
$username = "root";
$password = "";
$dbname = "phantrang_demo";

$conn = new mysqli($servername, $username, $password, $dbname);
if ($conn->connect_error) {
    die("Kết nối thất bại: " . $conn->connect_error);
}
?>

Giải thích:

• mysqli được dùng để kết nối PHP và MySQL.

• Khi xây dựng website thật, nên sử dụng PDO hoặc prepared statements để tăng bảo mật.

Hiển thị danh sách sinh viên có phân trang

Tạo file index.php – nơi chúng ta hiển thị dữ liệu cùng phân trang.

Bước 1: Xác định số bản ghi trên mỗi trang

$limit = 5; // Hiển thị 5 sinh viên mỗi trang

Bước 2: Xác định trang hiện tại

if (isset($_GET['page']) && $_GET['page'] > 0) {
    $page = $_GET['page'];
} else {
    $page = 1;
}

Bước 3: Tính vị trí bắt đầu lấy dữ liệu

$start = ($page - 1) * $limit;

Bước 4: Lấy dữ liệu giới hạn

$sql = "SELECT * FROM sinhvien LIMIT $start, $limit";
$result = $conn->query($sql);

Bước 5: Tính tổng số trang

$total_records = $conn->query("SELECT COUNT(*) AS total FROM sinhvien")->fetch_assoc()['total'];
$total_pages = ceil($total_records / $limit);

Bước 6: Hiển thị dữ liệu

echo "<table border='1' cellpadding='8'>
<tr>
<th>ID</th>
<th>Họ tên</th>
<th>Lớp</th>
<th>Điểm TB</th>
</tr>";

while ($row = $result->fetch_assoc()) {
    echo "<tr>
        <td>{$row['id']}</td>
        <td>{$row['hoten']}</td>
        <td>{$row['lop']}</td>
        <td>{$row['diemTB']}</td>
    </tr>";
}
echo "</table>";

Bước 7: Tạo nút chuyển trang

echo "<div style='margin-top:20px;'>";

if ($page > 1) {
    echo "<a href='index.php?page=" . ($page - 1) . "'>Trang trước</a> ";
}

for ($i = 1; $i <= $total_pages; $i++) {
    if ($i == $page) {
        echo "<strong>$i</strong> ";
    } else {
        echo "<a href='index.php?page=$i'>$i</a> ";
    }
}

if ($page < $total_pages) {
    echo "<a href='index.php?page=" . ($page + 1) . "'>Trang sau</a>";
}

echo "</div>";

Giải thích chi tiết cơ chế hoạt động

1. Tính toán dữ liệu phân trang

• $limit: quy định số lượng bản ghi hiển thị mỗi trang.

• $start: xác định vị trí bản ghi bắt đầu lấy dữ liệu từ MySQL (LIMIT start, limit).

Ví dụ:
Nếu $page = 2 và $limit = 5, thì $start = (2-1)*5 = 5.
=> Hệ thống sẽ lấy từ bản ghi thứ 6 đến thứ 10.

2. Cách hiển thị số trang

Dựa vào tổng số bản ghi, ta chia ra số trang bằng công thức:

$total_pages = ceil($total_records / $limit);

Hàm ceil() giúp làm tròn lên để đảm bảo hiển thị đủ số trang, dù dữ liệu không chia hết.

Cải tiến phân trang chuyên nghiệp hơn

1. Thêm CSS làm đẹp giao diện

<style>
.pagination a {
  padding: 6px 12px;
  border: 1px solid #ddd;
  margin: 0 2px;
  text-decoration: none;
  color: #333;
}
.pagination a:hover {
  background-color: #f0f0f0;
}
.pagination strong {
  padding: 6px 12px;
  background-color: #007BFF;
  color: #fff;
  border-radius: 3px;
}
</style>

Thêm lớp CSS này vào phần hiển thị nút phân trang:

echo "<div class='pagination'>";
...
echo "</div>";

2. Kết hợp tìm kiếm và phân trang

Khi có tính năng tìm kiếm, bạn chỉ cần thêm điều kiện WHERE vào câu truy vấn SQL và giữ nguyên logic phân trang.

Ví dụ:

$keyword = $_GET['search'] ?? '';
$sql = "SELECT * FROM sinhvien WHERE hoten LIKE '%$keyword%' LIMIT $start, $limit";

3. Hiển thị số bản ghi đang xem

$from = $start + 1;
$to = min($start + $limit, $total_records);
echo "<p>Hiển thị $from - $to trong tổng $total_records bản ghi</p>";

Lời khuyên khi lập trình phân trang

• Luôn kiểm tra giá trị page: Tránh lỗi khi người dùng nhập page=0 hoặc page vượt quá tổng trang.

• Tối ưu truy vấn SQL: Sử dụng chỉ mục (INDEX) trên cột thường xuyên truy vấn.

• Phân trang phía server thay vì client: Đối với dữ liệu lớn, phân trang bằng PHP và MySQL là lựa chọn tốt nhất.

• Sử dụng Ajax để làm mượt trải nghiệm: Nếu muốn phân trang mà không tải lại trang, có thể dùng jQuery + Ajax.

Kết luận

Phân trang bằng PHP và MySQL là một kỹ năng bắt buộc đối với lập trình viên web. Nó không chỉ giúp website chạy nhanh hơn, thân thiện hơn mà còn nâng cao trải nghiệm người dùng và tối ưu SEO hiệu quả.

Qua bài viết này, bạn đã hiểu được cấu trúc, cách tính toán, cách truy vấn dữ liệu và hiển thị phân trang. Hãy thử áp dụng ngay vào dự án của bạn – từ website tin tức, cửa hàng online đến hệ thống quản lý người dùng.

Đừng quên: bạn có thể mở rộng hệ thống với Ajax pagination, tìm kiếm kết hợp phân trang, hoặc phân trang theo danh mục để website của bạn trở nên chuyên nghiệp hơn.

👉 Hãy bắt đầu thực hành ngay hôm nay, vì chỉ khi bạn tự tay code, bạn mới thật sự làm chủ được PHP và MySQL!